Kategori: Makaleler

Geçmişin izlerini dikkatle okuduğumuzda, yalnızca geride kalanları değil, bugün içinde yaşadığımız şehirlerin nasıl şekillendiğini ve geleceğe dair hangi soruları sormamız gerektiğini de daha iyi anlarız. Marmaray Sirkeci İstasyonu Kaç Metre Derinliktedir? Yer Altındaki Bir İstasyonun Tarihsel Hikâyesi Marmaray Sirkeci istasyonu, İstanbul’un yüzlerce yıllık tarih katmanlarının altında yer alan sıra dışı ulaşım noktalarından biridir. İstasyon yaklaşık 60 metre derinlikte bulunur. Bu derinlik, yalnızca mühendislik açısından etkileyici bir rakam değildir; aynı zamanda İstanbul’un geçmişten günümüze uzanan dönüşümünün fiziksel bir sembolüdür. Bugün Sirkeci’de Marmaray trenine binen bir yolcu, aslında Roma döneminden Osmanlı İmparatorluğu’na, imparatorluk başkentinden modern metropole uzanan binlerce yıllık bir şehir hikâyesinin…

Kültepe Tabletleri Anadolu’da Yazılı Dönemin İlk Örnekleri Midir? Anadolu tarihine baktığımızda karşımıza yalnızca savaşlar, krallar ve büyük imparatorluklar çıkmaz. Bazen küçük bir kil tablet parçası, binlerce yıl öncesinden bize insanların nasıl yaşadığını, ne alıp sattığını, hangi sorunlarla uğraştığını ve hatta günlük hayatlarında neler düşündüğünü anlatabilir. İşte Kültepe tabletleri tam da böyle bir hazine niteliğindedir. Peki, Kültepe tabletleri Anadolu’da yazılı dönemin ilk örnekleri midir? Bu soru, Anadolu arkeolojisinin en önemli tartışma başlıklarından biridir. Kısa cevap vermek gerekirse: Evet, Kültepe tabletleri Anadolu’da bilinen en eski yazılı belgeler arasında yer alır ve Anadolu’nun yazılı tarihinin başlangıcını temsil eder. Ancak bu tabletler, Anadolu’da yazının…

Bir İnsan İlk Neyi Unutur? Hafızanın, Duyguların ve İlişkilerin Psikolojik Merceği İnsan zihninin nasıl çalıştığını düşündüğümde beni en çok şaşırtan sorulardan biri hep şu olmuştur: Bir insan hayatından, yaşadıklarından veya başka insanlarla kurduğu bağlardan ilk olarak neyi kaybeder? Unutmak yalnızca bir bilginin silinmesi midir, yoksa zihnin kendini koruma, düzenleme ve yeniden anlamlandırma biçimi midir? Günlük hayatta bir ismi hatırlayamamakla, yıllar önce yaşanmış güçlü bir anının bulanıklaşması arasında görünmez ama önemli farklar vardır. Hafıza, geçmişin kusursuz bir arşivi değildir. Psikolojik araştırmaların gösterdiği gibi insan zihni anıları sürekli yeniden oluşturur. Hatırlamak kadar unutmak da bilişsel sistemin doğal bir işlevidir. Peki bir insan…

Köpeklerin Yatış Şekillerinin Anlamı Nedir? Köpeğinizin Sessiz Beden Dilini Anlamak Akşam işten eve geldiğimde kapıyı açar açmaz karşılaştığım ilk manzara çoğu zaman aynı oluyor: Köpeğim koltuğun köşesinde kıvrılmış halde uyuyor. Bazen burnunu kuyruğunun arasına saklamış, bazen dört patisini tamamen serbest bırakmış, bazen de sırt üstü uzanmış bir şekilde derin bir uykuya dalmış oluyor. İlk zamanlar sadece “ne kadar rahat uyuyor” diye düşünüyordum. Sonra fark ettim ki köpeklerin yatış şekilleri aslında sandığımızdan çok daha fazla şey anlatıyor. Bir köpek konuşamaz ama bedeniyle sürekli iletişim kurar. Kuyruğunun hareketi, bakışları, kulaklarının duruşu ve özellikle uyuma pozisyonları onun ruh hali hakkında ipuçları verir. “Köpeklerin…

Kirli Sepeti dizisi neden final oldu? Yerel ve küresel açıdan bir televizyon hikâyesinin sonu Son yıllarda Türk televizyon dünyasında bazı diziler sadece hikâyeleriyle değil, toplumun belli kesimlerine dokunan konularıyla da dikkat çekti. Kirli Sepeti dizisi neden final oldu? sorusu da bu yapımlardan birinin izleyiciler tarafından en çok merak edilen konularından biri hâline geldi. Çünkü dizi, yalnızca bir mahalle hikâyesi anlatmıyordu; sınıf farkları, zengin-fakir ilişkisi, görünmeyen emek, aile bağları ve modern şehir yaşamındaki çelişkiler gibi Türkiye’de oldukça karşılığı olan meseleleri işliyordu. Bursa’da yaşayan biri olarak çevremde de şunu çok sık görüyorum: İnsanlar artık sadece güzel oyunculuk ya da güçlü senaryo için…

Aşağıda tarihsel blog yazısı formatında hazırlanmış metin yer alıyor. Düzenle 9 Taş Oyunu Kaç Kişi Oynanır? Geçmişten Günümüze Bir Strateji Geleneğinin İzleri Geçmişi anlamaya çalıştığımızda aslında yalnızca eski zamanların oyunlarını değil, insanın düşünme biçimini, toplumsal ilişkilerini ve bugünkü alışkanlıklarımızın kökenlerini de keşfederiz. Bir oyunun nasıl oynandığı sorusu bazen basit görünse de, o oyunun arkasındaki kültürel hafıza bize toplumların nasıl yaşadığını ve değiştiğini anlatan küçük ama değerli bir pencere açar. 9 Taş Oyununun Temel Yapısı ve Oyuncu Sayısı 9 Taş oyunu Kaç Kişi Oynanır? sorusu, bu geleneksel oyunu merak edenlerin ilk karşılaştığı konulardan biridir. Tarih boyunca farklı bölgelerde çeşitli isimlerle bilinen…

Avlanma Ruhsatı Nereden Alınır? Felsefi Bir Bakışla Doğa, İnsan ve Sorumluluk Üzerine Bir insan ormanda sessizce yürürken elindeki izin belgesine baksa ve kendine şu soruyu sorsa: “Bu kâğıt bana gerçekten bir canlı üzerinde karar verme hakkı mı veriyor, yoksa yalnızca belirli sınırlar içinde hareket etme sorumluluğu mu yüklüyor?” Bu soru yalnızca hukuki bir işlemin değil, insanın doğayla kurduğu ilişkinin de merkezinde durur. Çünkü avlanma ruhsatı meselesi, yüzeyde bir izin alma süreci gibi görünse de derinlerde etik, bilgi ve varlık üzerine düşünmeyi gerektiren bir konudur. İnsan tarih boyunca doğayla hem mücadele etmiş hem de onun bir parçası olmuştur. Avcılık, bazı toplumlarda…

“Burch” Ne Demek? — Kaynak Kıtlığı ve Seçimlerin Ekonomik Yükü Üzerine Bir Yaklaşım Ekonomist değil, ama kaynakların kıtlığı ve seçimlerin sonuçları üzerine düşünen biri olarak diyebilir ki: hayat, sürekli “ne elde ettiğimiz” ve “neyi feda ettiğimiz” arasında denge kurduğumuz bir süreç. Bizim elimizde sınırlı zaman, para, emek ve doğal kaynaklar var; isteklerimiz ise neredeyse sonsuz. İşte “burch” (ya da İngilizce literatürde karşılığı olabileceğini varsaydığımız “burden / yük / kıtlık / fedakârlık” gibi bir anlam kümesi) — bizi sürekli seçim yapmaya zorlayan o görünmez yük. Ekonomi bu yük ile nasıl başa çıkabileceğimizi, bu seçimlerin birey, toplum ve devlet bazında ne anlama…